Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Türleri
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı ve Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı nazım biçimleri, konularına göre nazım türleri, kafiye düzenleri ve edebi analizler.
🏹 İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
Sözlü dönemde sığır, şölen ve yuğ törenlerinde kopuz eşliğinde söylenen ilk şiir ve anlatı biçimleri:

Koşuk
Nazım TürüSığır (sürek avı) ve şölen (ziyafet) adı verilen törenlerde kopuz eşliğinde söylenen, aşk, doğa ve yiğitlik şiirleridir.
aaab cccb dddb...
Sagu
Nazım TürüYuğ adı verilen cenaze törenlerinde ölen kişinin yiğitliklerini ve ölümünden duyulan acıyı anlatan ağıt şiirleridir.
aaab cccb dddb...
Sav
Nazım Türüİslamiyet öncesi dönemdeki özlü sözler, bugünkü atasözlerinin ilk biçimleridir.
Kafiye aranmaz
Destan (İslamiyet Öncesi)
Nazım TürüMilletleri derinden etkileyen savaş, göç, kıtlık, doğal afet gibi olayların olağanüstü ögelerle anlatıldığı uzun manzum eserlerdir.
Düz uyak🏛️ Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
Beyitlerle ve bentlerle kurulan klasik saray edebiyatı nazım şekilleri ve türleri:

Gazel
Nazım TürüAşk, şarap, kadın, sevgilinin güzelliği ve hayatın zevkleri gibi bireysel konuları işleyen, Divan edebiyatının en yaygın nazım biçimidir.
aa ba ca da ea fa...
Kaside
Nazım TürüDin ve devlet büyüklerini övmek veya hicvetmek (eleştirmek) amacıyla yazılan uzun Divan edebiyatı şiir biçimidir.
aa ba ca da ea fa...
Mesnevi
Nazım TürüUzun aşk öyküleri, savaşlar, dini ve destansı konuların anlatıldığı Divan edebiyatının bir nevi 'roman ve hikaye' karşılığı olan nazım biçimidir.
aa bb cc dd ee ff... (Her beyit kendi arasında kafiyelidir)
Rubai
Nazım TürüTek bir dörtlükten oluşan, felsefi düşünceler, hayatın anlamı, şarap ve ölüm temalarını işleyen İran edebiyatı menşeyli nazım biçimidir.
aaxa veya aaaa
Tuyuğ
Nazım TürüTürklerin Divan edebiyatına kazandırdığı, tek dörtlükten oluşan milli nazım biçimidir.
aaxa veya aaaa
Şarkı
Nazım TürüTürklerin Divan edebiyatına kazandırdığı, beste ile söylenmek üzere yazılan neşeli ve aşka dair dörtlük biçimidir.
aabA ccbA ddbA... (Son dize nakarat)🌾 Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
Anonim, Âşık ve Tekke-Tasavvuf edebiyatı dörtlük esaslı şiir türleri ve biçimleri:

Koşma
Nazım TürüÂşık edebiyatının en çok kullanılan, duygu, aşk, doğa ve yiğitlik konularını işleyen temel nazım biçimidir.
abab cccb dddb... veya abba cccb...
Semai
Nazım TürüKendine özgü özel bir melodiyle (ezgiyle) söylenen, doğa ve aşk temalı Âşık şiir biçimidir.
abab cccb dddb...
Varsağı
Nazım TürüToroslar'da yaşayan Varsak Türklerinin özel bir ezgi ve yiğitçe bir edayla söylediği şiirlerdir.
abab cccb dddb...Destan (Halk Şiiri Biçimi)
Nazım TürüÂşık edebiyatının en uzun nazım biçimidir; toplumsal olaylar, savaşlar, yangınlar, kıtlık ve eşkıya hikayeleri anlatılır.
abab cccb dddb...
Mani
Nazım TürüAnonim halk edebiyatının tek dörtlükten oluşan, bağımsız ve en küçük nazım biçimidir.
aaxa
İlahi
Nazım TürüAllah sevgisini, O'nun büyüklüğünü ve O'na yakarışı dile getiren, dini törenlerde ezgiyle söylenen tasavvufi şiir türüdür.
abab cccb dddb... veya aaxa
Nefes
Nazım TürüBektaşi tekkelerinde Hz. Ali, Hz. Muhammed ve On İki İmam sevgisini işleyen ezgili tasavvuf şiirleridir.
abab cccb dddb...
Şathiyye (Şathiyat)
Nazım TürüDini ve tasavvufi konuları inançlardan alay eder gibi gözüken ama derin anlamlar içeren mizahi tasavvuf şiirleridir.
abab cccb dddb...📜 Batı Etkisindeki Nazım Biçimleri
Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemleriyle birlikte Fransız edebiyatından alınan şiir biçimleri:

Sone
Nazım Türüİtalyan edebiyatından Servet-i Fünun döneminde edebiyatımıza giren 14 dizeli (iki dörtlük + iki üçlük) şiir biçimidir.
abba cddc eef gfg (veya efe gg)
Terza-Rima
Nazım Türüİtalyan edebiyatından (Dante'nin İlahi Komedya'sı) dilimize geçen, üçer dizelik bentlerle kurulan ve tek bir dizeyle sona eren nazım biçimidir.
aba bcb cdc ded... e