Abdülhak Hamit Tarhan

Abdülhak Hamit Tarhan, 2 Ocak 1852'de İstanbul'da doğdu. Babası, tarihçi ve devlet adamı Hayrullah Efendi'dir. Ailesi, Osmanlı ilmiye ve kalemiye sınıfına mensuptur; bu ortam, onun erken yaşta edebiyat ve tarihle içli dışlı olmasını sağlamıştır. Özel hocalardan dersler almış, Fransızca ve Farsça öğrenmiştir. Henüz on dört yaşındayken Paris'e gitmiş, orada Batı edebiyatı ve kültürüyle tanışmıştır. Bu deneyim, onun sanat anlayışının şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Dönüşünde Hariciye Nezareti'nde memuriyete başlamış; sırasıyla Paris, Tahran, Bombay, Londra, Lahey gibi şehirlerde konsolosluk ve elçilik görevlerinde bulunmuştur. Bu görevler, ona geniş bir dünya görüşü kazandırmış, doğu ve batı kültürlerini yakından tanıma fırsatı vermiştir. Özellikle Hindistan'da geçirdiği yıllar, onun egzotik temalara ve doğu felsefesine ilgisini artırmıştır. Abdülhak Hamit, Tanzimat'ın ikinci kuşağı içinde yer alır. Bu dönemde, Tanzimat'ın ilk kuşağının (Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa) toplumcu ve didaktik anlayışından uzaklaşarak, bireysel ve metafizik temalara yönelmiştir. Onun şiirinde aşk, ölüm, sonsuzluk, tabiat, kahramanlık gibi evrensel konular işlenir. Bu yönüyle, Servet-i Fünun edebiyatının habercisi sayılır. Sanat anlayışında 'sanat için sanat' ilkesini benimsemiştir. Şiirde biçim ve dil kaygısından çok, duygu ve hayale önem vermiştir. Bu nedenle, dili zaman zaman ağır ve sanatlıdır; ancak bu, onun ifade gücünü artıran bir unsurdur. Abdülhak Hamit, Türk edebiyatında birçok ilke imza atmıştır. 'Makber' ile Türk şiirine felsefi bir derinlik getirmiş, ölüm temasını işlemiştir. 'Sahra' ile pastoral şiirin ilk örneğini vermiştir. 'Validem' ile uyaksız şiirin ilk denemesini yapmıştır. Tiyatro alanında ise, 'Eşber' ile aruzla, 'Nesteren' ile heceyle yazılan ilk tiyatro eserlerini kaleme almıştır. Bu eserler, onun hem doğu hem batı edebiyatına hâkimiyetini gösterir. Abdülhak Hamit, yaşamı boyunca birçok acı yaşamıştır. İlk eşi Fatma Hanım'ın genç yaşta ölümü, onu derinden sarsmış ve 'Makber' gibi bir başyapıtın ortaya çıkmasına neden olmuştur. İkinci eşi Lüsyen Hanım'la olan evliliği ise, onun son dönem şiirlerine ilham kaynağı olmuştur. 1914'te 'Şair-i Azam' (Büyük Şair) unvanıyla anılmaya başlanmıştır. Cumhuriyet döneminde de eserleriyle saygı görmüş, 1937'de İstanbul'da vefat etmiştir. Abdülhak Hamit Tarhan, Türk edebiyatının en önemli şairlerinden biridir. Onun eserleri, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e uzanan süreçte Türk şiirinin geçirdiği dönüşümü gözler önüne serer. Hem içerik hem biçim açısından getirdiği yenilikler, kendisinden sonraki kuşakları derinden etkilemiştir. Özellikle Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin ve Ahmet Haşim gibi şairler onun açtığı yolda ilerlemişlerdir. Bu nedenle, Abdülhak Hamit, Türk edebiyatının köşe taşlarından biri olarak kabul edilir.