İstiare (Eğretileme) Sanatı

İstiare, teşbih (benzetme) sanatının ileri aşamasıdır ve bir sözcüğü, benzetme amacı güderek, kendi gerçek anlamı dışında başka bir sözcüğün yerine ödünç olarak kullanma sanatıdır. Teşbihten ayrılan en temel yönü, benzetmenin asıl ögelerinden (Benzeyen veya Kendisine Benzetilen) yalnızca BİRİNİN kullanılmasıyla yapılmasıdır. İstiare, anlatıma büyük bir çağrışım zenginliği, yoğunluk ve mecazi bir derinlik katar. İstiare temel olarak ikiye ayrılır: 1. Açık İstiare: Yalnızca güçlü öge olan 'Kendisine Benzetilen'in kullanıldığı, zayıf öge olan 'Benzeyen'in gizlendiği istiare türüdür. Zihinde güçlü bir imge yaratır. 2. Kapalı İstiare: Yalnızca 'Benzeyen'in söylendiği, 'Kendisine Benzetilen'in gizlendiği ancak kendisine benzetilene ait bir özelliğin cümlede verildiği istiaredir. Edebiyatta kişileştirme (teşhis) sanatının yapıldığı her mısrada zorunlu olarak kapalı istiare de gerçekleşmiş olur, çünkü insan dışı varlık 'benzeyen', insan ise gizli 'benzetilen' konumundadır. Bunların dışında bir de, hem açık hem kapalı istiarenin bir dizide genişletilerek tablolara dönüştürüldüğü 'Temsili (Yaygın) İstiare' vardır ki bu genellikle tüm şiiri kapsar.